Yaadannoo Guyyaa Gootota Oromoo fi Waamicha Tokkummaa

Kabaja Guyyaa Gootota Oromoo fi Waamicha Tokkummaa
Ebla 15 uummata Oromoo biratti guyyaa hiika guddaa qabu dha Guyyaa Gootota Oromoo. Guyyaan kun kan kennamu gootota dhiiraa fi dubartoota bilisummaa fi kabajaa saba Oromoo tiif lubbuu isaanii wareegan kabajuudhaaf. Yeroo guyyaa kabajaa kana yaadannu, akkasumas akka sabaatti tokkummaa keenya cimsinee, fedhii dhuunfaa olitti darbuun, wal taanee bilisummaa Oromiyaa mirkaneessuuf akkamitti hojii hiika qabu hojjechuu dandeenyu irratti yaaduuf carraa nuu kenna.
Gootonni Guyyaa Gootota Oromoo irratti yaadataman mootummaa cunqursaa irratti falmachuu fi haqaaaf of kennuu isaanii kan agarsiisan dha. Wareegamni isaanii faayidaa dhuunfaa osoo hin taane, fayyaa waliigalaa uummata Oromoo tiif ture. Kanaafuu, guyyaan kun karaa fuulduraa keenya keessatti tokkummaa fi kaayyoo waliinii akka qabnu nu yaadachiisa; akkuma sirna Gadaa,sirna mootummaa dimokiraatawaa Oromoo kan waliigaltee, walqixxummaa fi itti gaafatamummaa hawaasaa irratti hundaa’e nu barsiisutti.
Fedhii Dhuunfaa fi Ol-aantummaa Ofii Irra Darbuu
Rakkoon guddaan saba kamiyyuu keessatti mul’atu keessaa tokko fedhii dhuunfaa fi ol-aantummaan ofii kaayyoo waliinii dhiphisuudha. Saba Oromoo milkaa’inaaf geessuuf, namoonni garaagarummaa dhuunfaa isaanii dhiisanii kaayyoo waliinii irratti hojjechuun barbaachisaa dha. Kun gad of qabuu, walii dhaggeeffachuu fi waliin hojjechuu gaafata. Humni saba tokkoo tokkummaa isaa keessa akka jiru hubachuun murteessaa dha.
Kana milkeessuuf marii banaa hawaasa keessatti jajjabeessuu, wal kabajuu dagaagsuu fi yaada garaagaraa akka humnaatti ilaaluun jalqabuun ni danda’ama. Yeroo hojii keenya kaayyoo guddaa guddina Oromiyaa waliin walsimsiifnu, haalli wal tumsaa ni babal’ata; milkaa’inni waliinis ni dhugooma.
Dogoggora Darbe irraa barrane ergree fi Ilaalcha Guddaa Qabachuu
Imalli gara tokkummaatti geessu yeroo hedduu dhiifamaa fi araara barbaada. Yeroo gootota keenya kabajnu, dogoggoraa fi wal hubannoo dhabuu darbe kan addaan nu qoodee ture beekuu qabna. Aarii fi wal diddaa darbe dhiisuun fayyinaaf, akkasumas saba Oromoo jabeessuuf murteessaa dha.
Ilaalcha guddaa qabachuun jechuun gara fuuldura Oromiyaa kaayyoo dhuunfaa ykn garee olitti kaa’uu dha. Kunis bilisummaa uummata keenya fi Oromiyaa bilisoomte dhugoomsuuf of kennuu dha. Akkas gochuun, dhaala gootota keenya caalaatti kabajna; wareegamni isaanii jijjiirama gaarii yeroo dheeraa fidu akka ta’u ni taasifna.
Tokkummaan Fuulduraatti Dhaabbachuu
Tokkummaan yaada qofa osoo hin taane, wanta hojii irratti mul’achuu qabu dha. Yeroo uummanni Oromoo akka humna tokkootti dhaabbatu, sagaleen isaanii fi hojii isaanii humna guddaa argata. Tokkummaan kun hojii siyaasaa, hojii hawaasummaa, aadaa tikfachuu fi guddina dinagdee keessatti mul’achuu danda’a.
Sirni Gadaa fakkeenya gaarii dha akkaataa hawaasni Oromoo itti of bulchuu fi waliigaltee irratti bu’uun rakkoo furachuu danda’u agarsiisa. Hirmaannaa dimokiraatawaa, itti gaafatamummaa fi murtii waliigaltee irratti hundaa’e akka ittiin bulmaata gaarii uumnu nu gargaara.
Guyyaa Gootota Keenyaa Hojii Irra Oolchuun Kabajuu
Guyyaan Gootota Oromoo yaadannoo qofa osoo hin taane, waamicha hojii dha. Gootonni nuti kabajnu warra mul’ata qabu turan Oromiyaa bilisummaa, kabajaa fi tokkummaa qabdu arguuf hawwan. Guyyaa kana kabajuu keessatti, kaayyoo isaanii irra deebinee ofitti fudhanna.
Hawaasa ijaaruu keessatti hirmaachuun, barnoota fi dargaggoota jajjabeessuun, akkasumas mirga namoomaa fi haqaa hawaasummaa irratti falmachuun garaagarummaa fiduu dandeenya. Humni keenya hojii waliinii fi itti gaafatamummaa waloo keessatti argama.
Xummura
Ebla 15 Guyyaa Gootota Oromoo wareegama uummata Oromoo bilisummaa fi kabajaaf kaffalame yaadachiisa cimaa dha. Innis akka nuti fedhii dhuunfaa olitti kaanu, dogoggora darbe dhiifnu, fi akka saba tokkootti kaayyoo waliinii waliin hojjennu nu waama. Barnoota gootota keenyaa fi sirna Gadaa fudhachuun Oromiyaa jabduu fi badhaatu ijaaruu dandeenya. Tokkummaa fi walii galteen, uummanni Oromoo gootota isaa yaadachuu qofa osoo hin taane, abjuu isaanii dhugoomsa.
Guyyaan kun dhaloota dhufuuf jijjiirama hiika qabu fiduuf akka wal taanee hojjenne nu kakaasu haa ta’u.
Galatoomaa.